Glasnik OBAVJEŠTAJNI PREGLED DOKUMENTA · INSTITUCIJA

Ustav Republike Srpske (prečišćeni tekst, Sl.gl. RS 21/92, izmjene do 48/11)

Narodna skupština Republike Srpske pravilnik Analizirano 2026-06-14 44 str.

Sažetak

Dokument je prečišćeni tekst Ustava Republike Srpske, objavljen u Sl. glasniku RS 21/92, s amandmanima do Amandmana LXXX (80) i izmjenama do 2011. godine (48/11). Definira RS kao unitarnu i nedjeljivu ustavno-pravnu cjelinu s isključivim nadležnostima i ovlaštenim paralelnim vezama s drugim državama. Uključuje odredbe o preferencijalnom statusu Srpske pravoslavne crkve i kapitalnom gradu u Sarajevu.

Ključne činjenice

Ustav RS prvobitno donesen 1992. (Sl.gl. RS 21/92).
Prečišćeni tekst s amandmanima do 48/11 (2011. godine).
Amandmanom LXVII: RS je 'jedinstvena i nedjeljivia ustavno-pravna cjelina'.
Amandmanom na Član 3: RS ima sve državne funkcije koje nisu izričito prenesene na institucije BiH.
Član 28 (3): Srpska pravoslavna crkva je crkva srpskog naroda i ostalih pravoslavnih naroda — državna preferencija jedne vjere.
Član 9 (originalni): Glavni grad RS je Sarajevo.
Član 4 Ustava: RS može uspostavljati posebne paralelne odnose s FRJ i njenim republikama.
Ustav je mijenjan 80+ amandmana u 19 godina.
Amandmani doneseni pod pritiskom odluka Ustavnog suda BiH i međunarodne zajednice.

Akteri u dokumentu

Narodna skupština Republike Srpske ustavotvorna skupština; tijelo koje je donosilo amandmane

Jedini ustavotvorni organ RS-a

Republika Srpska entitet BiH čiji je Ustav predmet dokumenta

Definira se kao 'jedinstvena i nedjeljiva ustavno-pravna cjelina'

Srpska pravoslavna crkva vjerska zajednica s preferencijalnim statusom u Ustavu RS

Član 28(3) eksplicitno navodi SPC kao crkvu srpskog naroda, što je jedinstven status bez ekvivalenta za druge vjere

Crvene zastavice

VISOK Odredba o paralelnim vezama s FRJ — potencijalna protivustavnost na nivou BiH

Član 4 Ustava RS ovlašćuje RS na uspostavljanje posebnih paralelnih odnosa s Federalnom Republikom Jugoslavije i njenim republikama. Ova odredba, zadržana i u prečišćenom tekstu, potencijalno je u koliziji s Daytonskim sporazumom i suverenitetom BiH kao države — jer RS ne može voditi vanjsku politiku mimo institucija BiH.

VISOK Preferencijalnog status Srpske pravoslavne crkve u državnom ustavu

Eksplicitno navođenje Srpske pravoslavne crkve kao 'crkve srpskog naroda i ostalih pravoslavnih naroda' u članu 28(3) predstavlja državnu preferanciju jedne vjere, što je u suprotnosti s načelima vjerske neutralnosti države i jednakim tretmanom svih vjera.

SREDNJI 80+ amandmana bez sistematske ustavne revizije

Ustav je mijenjan više od 80 puta u 19 godina, što ukazuje na ad hoc ustavnu politiku odgovornu na vanjski pritisak (odluke Ustavnog suda BiH, međunarodna zajednica), a ne na koherentnu ustavnu reformu u javnom interesu. Ovakav pristup stvara normativne nejasnoće i potencijalne kontradikcije u tekstu.

SREDNJI Tvrđenje o nerazdvojivosti u koliziji s daytonskim pluralizmom

Amandman LXVII koji RS definira kao 'jedinstvenu i nedjeljivu ustavno-pravnu cjelinu' u direktnoj je tenziji s daytonskim uređenjem BiH kao zajedničke države dva entiteta. Ova formulacija korišćena je u političkim raspravama kao argument za secesiju ili minimiziranje zajedničkih institucija BiH.

Analitička ocjena

Ustav RS je dokument koji u sebi nosi duboke unutarnje kontradikcije i potencijalne kolizije s ustavno-pravnim poretkom BiH. Odredba o paralelnim vezama s FRJ/Srbijom (Član 4) — zadržana u prečišćenom tekstu — pravno je anakronizam koji sugerira entitetsku 'vanjsku politiku' mimo zajedničkih institucija BiH. Eksplicitno pravo SPC-a u ustavnom tekstu bez ekvivalenta za Islam, katolicizam ili protestantizam je ustavna diskriminacija koja nije adresirana kroz 80+ amandmana. Definicija RS kao 'nedjeljive' cjeline, uz odredbu o paralelnim vezama, čini ustavni okvir koji se može tumačiti kao pravno polje za potencijalne secesionističke argumente — a da nijedna od tih odredbi nije podvrgnuta ozbiljnoj demokratskoj reviziji u javnom interesu svih građana RS-a.

Ocjena AI-analitičara groundana u našem grafu subjekata, veza i budžeta — za provjeru, nije presuda.