ODZVONILO
EN·BS SIGN IN SECURE
Glasnik OBAVJEŠTAJNI PREGLED DOKUMENTA · INSTITUCIJA

Ustav Bosne i Hercegovine - prijevod na srpski jezik

Ustavni sud Bosne i Hercegovine pravilnik Analizirano 2026-06-14 18 str.
Otvori original (PDF)

Sažetak

Dokument predstavlja prijevod Ustava Bosne i Hercegovine (Aneks 4 Dejtonskog sporazuma) na srpski jezik, koji je objavljen od strane Ustavnog suda BiH. Ustav utvrđuje strukturu BiH kao države sastavljene od dva entiteta (FBiH i RS), garancije ljudskih prava, nadležnosti institucija, te ustavna tijela: Parlamentarnu skupštinu, Predsjedništvo, Ustavni sud i Centralnu banku.

Ključne činjenice

  • Ustav BiH je Aneks 4 Dejtonskog mirovnog sporazuma potpisanog 1995. godine
  • BiH se sastoji od dva entiteta: Federacije BiH i Republike Srpske
  • Predsjedništvo BiH čine tri člana: jedan Bošnjak, jedan Hrvat (sa teritorije FBiH) i jedan Srbin (sa teritorije RS)
  • Parlamentarna skupština ima dva doma: Dom naroda (15 delegata) i Predstavnički dom (42 člana)
  • Ustavni sud ima 9 sudija - 4 bira Predstavnički dom FBiH, 2 Narodna skupština RS, 3 imenuje predsjednik Evropskog suda za ljudska prava
  • Tri strana sudije ne mogu biti državljani BiH ni susjednih zemalja
  • Evropska konvencija za zaštitu ljudskih prava i njeni protokoli direktno se primjenjuju i imaju prioritet nad svim drugim zakonima
  • Centralna banka je jedina vlast za emisiju novca i monetarnu politiku

Akteri u dokumentu

Dom naroda i Predstavnički dom
Predsjedništvo Bosne i Hercegovine Kolektivni šef države
Tri člana koji rotiraju predsjedavanje
9 sudija, od kojih 3 strana sudije koje imenuje predsjednik ESLJP
Jedina vlast za emisiju novca
Dio nadležnosti BiH-nivoa prema članu III
Jedan od dva entiteta koji čine BiH
Jedan od dva entiteta koji čine BiH
Visoki predstavnik Nije pomenut u Ustavu direktno
Institucija koja nije definisana Ustavom, ali je nastala iz Dejtonskog sporazuma

Crvene zastavice

SREDNJI Trajno prisustvo stranih sudija u Ustavnom sudu bez ustavnog mehanizma za tranziciju

Tri sudije koje imenuje predsjednik ESLJP bile su zamišljene kao prijelazna mjera od pet godina, ali Ustav nije predvidio automatski prestanak ove prakse. Član VI 1.d) predviđa da Parlamentarna skupština može zakonski promijeniti metod imenovanja tek 'nakon više od pet godina', ali to nije obaveza. Ovo ostavlja prostor za trajnu stranu kontrolu nad ključnom institucijom BiH.

SREDNJI Blokadni mehanizmi koji favorizuju zastoj nad odlučivanjem

Mehanizam vitalnog interesa (čl. IV 3.e) koji svaka etnička delegacija može pokrenuti da blokira odluke PSBiH, u kombinaciji s etničkim paritetima i konsenzus principima, sistematski favorizuje institucionalnu paralizu, što su pokazala brojna iskustva u praksi.

VISOK Ustavni okvir koji diskriminira 'ostale' građane

Ustav garantuje prava samo 'konstitutivnim narodima' (Bošnjacima, Hrvatima i Srbima) za predsjedničke i domokrovne pozicije, dok su ostali građani BiH isključeni. Ovo je predmet višegodišnjih osuda od strane ESLJP (predmet Sejdić i Finci iz 2009., kasniji predmeti), ali BiH nije implementirala presude.

Analitička ocjena

Ustav BiH je jedinstven ustavnopravni dokument koji je nastao kao produkt mirovnih pregovora, a ne demokratskog procesa ustavotvorstva. Njegova fundamentalna mana je što kodificira etničku podjelu vlasti kao trajan sistem, umjesto kao privremeno postratno rješenje - pa se BiH 30 godina nakon Dejtona i dalje vlada po strukturama koje su nastale radi zaustavljanja rata, a ne radi efikasnog i pravičnog demokratskog upravljanja. Najkritičnija tačka je da Ustavni sud - organ koji tumači Ustav - ima trojicu stranih sudija koje ne imenuje nijedna domaća institucija, što je anomalija bez presedana u ustavnim demokratijama. ESLJP je više puta osudio diskriminaciju 'ostalih' garantovanu Ustavom, ali ni 15 godina od presude Sejdić i Finci konstitutivni narodi nisu usaglasili izmjenu. Dakle, Ustav BiH je i dalje u suprotnosti sa Evropskom konvencijom o ljudskim pravima - dokumentom koji se prema istom Ustavu primjenjuje direktno i ima prioritet nad svim domaćim zakonima.

Ocjena AI-analitičara groundana u našem grafu subjekata, veza i budžeta — za provjeru, nije presuda.